اجلاس وزیران محیط زیست آسیا و اقیانوسیه

در بانکوک هستم. دیشب پرواز کردم و امروز صبح در جلسه مجمع وزیران محیط زیست آسیا و اقیانوسیه حاضر شدم.

این اجلاس با حضور معاون دبیرکل سازمان ملل و مدیر اجرایی برنامه محیط زیست ملل متحد UNEP و وزیران و مقامات عالیرتبه محیط زیست منطقه آسیا و اقیانوسیه مسایل مهم و بحران های محیط زیستی از جمله تغییرات آب و هوا و نیز رابطه محیط زیست و سلامت بررسی می کند. 

در جلسه صبح، چشم انداز منطقه ای محیط زیست، ضرورت پیگیری مصوبات اولین مجمع محیط زیست ملل متحد UNEA و دیدگاههای کشورمان در این زمینه را تشریح کردم. بعد در ناهار کاری وزیران محیط زیست با موضوع تغییرات آب و هوا نیز به عنوان سخنران اصلی با اشاره به اجلاس لیما (cop20) و یادآوری اعلام افزایش میانگین دمای جهانی (در دسامبر 2014 نسبت به 1850) به میزان 875/0 درجه سلسیوس، گفتم که ایران اکنون میانگین 55/1 درجه افزایش را تجربه می کند.

موضوع تغییرات اقلیم به عنوان چالش اصلی ایجاد کننده مشکلات محیط زیستی جهان، از موضوعات اصلی این اجلاس است و لازم بود تاکید کنم که ایران تا پایان قرن 21 افزایش چهار تا پنج درجه ای دمای هوا را تجربه می کند، در حالی که هدف گذاری میانگین افزایش دما در جهان یک و نیم تا دو درجه سانتیگراد است.

این در حالیست که در شرایط اقلیمی خشک و نیمه خشک منطقه ما و ایران، هر یک درجه افزایش دما مترادف با 20-25% کاهش منابع آب و همزمان 6% نیاز به آب بیشتر در بخش جنگل و کشاورزی است و نیز برابر با دست کم دو درصد کاهش تولید ناخالص ملی در ایران است.

در این جلسه با اشاره به اینکه گرمایش جهانی و اثرات گسترده آن تقریبا تمام 17 هدف توسعه پایدار را تحت تاثیر قرار می دهد، گفتم لازم است توافقنامه جدید در پاریس (COP21) مبتنی بر اصول و به ویژه محورهای شش گانه دوربان شامل انطباق، انتشار، شفافیت، ظرفیت سازی، تأمین منابع مالی و انتقال تکنولوژی متوازن باشد و ضرورت توازن در تعهدات را به دو پای یک انسان تشبیه کردم که برای حرکت رو به جلو باید متناسب با یکدیگر گام بردارند.

در این میان مشارکت ملی کشورها در این زمینه بسیار مهم و جهت دهنده ارزیابی می شود.

عصر کربن زدایی از انرژی از سال 2050 برای بقای حیات مدنظر است و به فوریت باید جهان حرکت به سوی اقتصاد کم کربن را به طور مشترک با تلاش جدی کشورهای توسعه یافته و به دنبال آن کشور های در حال توسعه پیگیری کند.

سفر به پاریس به دعوت یونسکو

20 اسفند 93 

یونسکو به مناسبت روز جهانی زن از شش منطقه جغرافیایی جهان در سازمان ملل متحد، یک زن را دعوت کرد تا در بیستمین سالگرد کنفرانس جهانی زن (در 1995 در پکن) و نیز در آستانه ورود سازمان ملل متحد به دستور کار بعد از 2015 بپردازند. از منطقه آسیا و اقیانوسیه، از من دعوت شد تا در پاریس به این اجلاس بپیوندم.

در سفر به پاریس البته برنامه های مختلفی را دنبال کردم. در واقع  از فرصت پیش آمده برای موارد مختلف بهره برده و برنامه ریزی شد؛ برنامه هایی مانند:

سخنرانی در نشست آکادمی دیپلماسی بین المللی پاریس با حضور جمعی از دیپلمات ها و سفیران فرانسه در کشورهای منطقه، سفیران خارجی مقیم پاریس، محققین، دانشجویان و خبرنگاران و پاسخ به سئوالات آنها مثل امکان همکاری همسایگان برای رفع معضلات زیست محیطی یا مناقشه هسته ای.

شرکت در شورای ملی کارفرمایان فرانسه (مدف انترناسیونال) با حضور بیش از چهل نفر از مدیران ارشد شرکت های مختلف فرانسوی برای سخنرانی

ملاقات با خانم ایرینا بوکووا، مدیر کل یونسکو

سخنرانی در اجلاس بین المللی یونسکو برای روز جهانی زن و شرکت در جلسه مباحثه پیرامون دستور کار زنان

ملاقات با لوران فابیوس وزير خارجه فرانسه

ناهار کاری با جمعی از نمایندگان مجلس ملی و سنای فرانسه و محققین و متخصصین فرانسوی

ملاقات با جمعی از سردبیران رسانه های فرانسوی و بین المللی

مصاحبه اختصاصی با چندین رسانه از جمله روزنامه لاکروا، شبکه تلویزیونی AFP و ...

برنامه های روز دوم سفر به ایتالیا و جایزه مینروا

روز دوم سفر به ایتالیا هم برنامه های متعددی داشتیم که با شرکت در برنامه زنده شبکه بین المللی ایتالیا (RAI) و همچنین چندین مصاحبه اختصاصی با رسانه های ایتالیایی آغاز شد. عموم سئوالات در ارتباط با روابط بین ایران و ایتالیا، نتیجه مذاکرات هسته ای، وضعیت زنان در ایران، مفاد تفاهم نامه زیست محیطی امضاء شده، فرآیندهای قضایی در ایران، موضوع اسید پاشی و موضع ایران در مقابل داعش، همچنین موضع ایران در مذاکرات تغییرات آب و هوا بود.

بعد از آن با رییس مجلس ایتالیا خانم 'لئورا بولدرینی' در محل پارلمان آن کشور دیدار داشتم. خانم بولدرینی با اشاره به اینکه جامعه بین الملل باید با دیدی مثبت به تحولات جدید و تعامل سازنده ایران بنگرد، از حضور و فعالیت گروههای تکفیری نظیر داعش در منطقه خاورمیانه ابراز نگرانی کرد و گفت: اسلام دین محبت و مداراست و تفکرات متحجرانه چنین گروههایی ارتباطی به اسلام واقعی ندارد.

خانم بولدرینی بر ضرورت همکاری های دو جانبه تاکید و اظهار امیدواری کرد دو کشور در زمینه هایی مثل محیط زیست بتوانند با هم همکاری های موثری برای دو کشور و نیز محیط زیست جهانی داشته باشند.

من هم در این دیدار با ارایه خلاصه ای از نتایج سفر دو روزه ام به رم، دیدگاههای خود را درباره چالش های زیست محیطی جهان و راههای مبارزه با آن بیان کردم.

در این جلسه خانم 'دبورا برگامینی' رییس گروه دوستی پارلمانی ایتالیا با ایران هم حضور داشت و بر اهمیت توسعه روابط میان دو کشور تاکید کرد.

برنامه بعدی سخنرانی در موسسه آموزش دیپلماتیک ایتالیا  (SIOI) برای دانشجویان، فعالین و علاقمندان به مباحث ایران یا محیط زیست  بود. در این سخنرانی با اشاره به تحولات ایران و رویکرد این کشور در دوره دکتر روحانی برای بهبود مناسبات، بر نقش جدید و مثبت ایران در معادلات بین المللی تاکید کردم و با اشاره به مشکلات و ناپایداری های موجود در جهان مانند روند جنگ ها، فقر، گرسنگی و تخریب محیط زیست گفتم: این چنین روندهای ناخوشایندی ناشی از برخی معادلات حاکم بر جهان کنونی عملا مجالی برای زندگی خوب و اهداف انسان دوستانه باقی نمی گذارد. از این جهت است که برخی معتقدند برای نجات کره زمین از جنگ و خشونت و تخریب محیط زیست باید نگاهها از درون عوض شود، یعنی انسان ها تغییری را در درون خود جستجو کنند.

بعد به دیدگاههای سهروردی به عنوان یکی از بزرگترین فلاسفه جهان و کتاب اسفار اربعه او اشاره کردم و گفتم: سهروردی معتقد بود انسان ها برای دستیابی به تعالی باید سفر درون را تجربه کنند و برای اینکه شایسته رهبری جامعه خود باشند می بایست چنین سفری را برای کسب درجات معنوی، گذر از خود بینی، خود پسندی و فساد طی کرده باشند. در این صورت است که می توانند به به اعتلای فکری و روحی برسند و جوامع خود را از مشکلاتی مانند جنگ یا تخریب محیط زیست برهانند.

پس از سخنرانی ام، پرسش های متعددی از سوس حضار مطرح شد که با سئوالاتی که خبرنگاران در مصاحبه صبح پرسیدند تقریبا مشترک بود و سعی کردم به همه آنها پاسخ گویم.

آخرین برنامه حضور در مراسم جایزه مینروا بود. چندی قبل سفیر ایتالیا موضوع اعطای این جایزه را خبر داد و قرار شد چنانچه امضای تفاهم نامه به نتیجه رسید و سایر برنامه های همکاری فراهم شد، در این مراسم هم شرکت کنم.

این جایزه در رده بندی های هنر، اطلاع رسانی، نوآوری و مدیریت سیاسی برای زنان و متعلق به بنیاد غیردولتی مامولتی است که از سال 2009 به نام خانم مامولتی مینروا روزنامه نگار و فعال اجتماعی آن کشور و پس از درگذشت وی ایجاد شده و تحت حمایت رییس جمهور ایتالیا فعالیت می کند.

 در این مراسم پس از دریافت جایزه که جنبه معنوی و غیرنقدی داشته و شامل یک پلاک است گفتم: این جایزه را به نمایندگی از همه زنان ایرانی دریافت می کنم که با تلاش ها و فداکاری های خود، دستاوردهای بزرگی را برای کشور ایجاد کرده اند. زنان ما در عرصه های مختلف علمی، هنری، ورزشی، همچنین در مسئولیت های مختلف در دولت و مجلس نقش آفرین بوده اند و دریافت این جایزه در زمان کنونی از آن جنبه بسیار مهم است که ایران اکنون دولتی دارد که با سیاست اعتدال، هم در داخل و هم در دنیا تلاش می کند.

همین طور گفتم: این جایزه نشان پیوندی عمیق میان مردم ایران و ایتالیاست. با وجود تفاوت ها و تنوع فرهنگی میان ما، دریافت جایزه مینروا نشان می دهد که در عین تکثر، در پیروی از یک سری اصول مشترک مانند عدالت خواهی، کمال طلبی، فداکاری و دوست داشتن طبیعت و محیط زیست دارای نزدیکی و حتی وحدت هستیم.  ضمن تشکر امیدوارم ایران و ایتالیا بتوانند با یکدیگر برای پیشبرد صلح، تامین امنیت و محیط زیست سالم همکاری داشته باشند.

در این مراسم برگزیدگان به جز دو نفر ایتالیایی بودند. به غیر از من، یک بانوی تونسی نیز به خاطر مقابله با خشونت علیه زنان با ایجاد یک مرکز خیریه آموزشی بزرگ در تونس، جایزه مینروا را دریافت کرد.

در سال های پیش این جایزه از جمله به افرادی مانند لبنا خلد القاسیمی وزیر روابط خارجی و تجارت و وزیر سابق اقتصاد و برنامه ریزی امارات متحده عربی، نوژا اسکالی وزیر همبستگی زنان، خانواده و توسعه اجتماعی مراکش، لوسیا آنونزیاتا روزنامه نگار و فعال اجتماعی ایتالیایی، هاله بریدی بانوی ایرانی الاصل و یکی از مدیران بانک جهانی، ایرینا بوکووا دبیرکل یونسکو به خاطر فعالیت در زمینه صلح و همبستگی و فوزیه کوفی از افغانستان به خاطر فعالیت در زمینه حقوق زنان و نیز رییس فعلی پارلمان ایتالیا اعطاء شده است. 

برنامه های روز اول سفر دو روزه به ایتالیا

در ایتالیا هستم. دیروز صبح خیلی زود همراه چند تن از همکاران وارد رم شدیم؛ برای انجام مذاکرات دوجانبه به منظور توسعه همکاری و امضای تفاهم نامه زیست محیطی، همین طور انجام بازدیدها و تبادل تجربیات.

در اولین ساعات ورود، طی یک صبحانه کاری با خانم اِما بِنینو وزیر سابق امور خارجه ایتالیا در مورد توسعه همکاری ها و مناسبات میان ایران و ایتالیا در حوزه های اجتماعی گفت و گو کردم. خانم بنینو که از فعالین اجتماعی و سیاسی ایتالیا محسوب می شود با اشاره به برگزاری اکسپو 2015 در ایتالیا و برنامه ای که در این نمایشگاه برای معرفی نقش زنان در کشاورزی طراحی شده است، پیشنهاد کرد تا ایران در این بخش فعالانه شرکت کرده و برای تبیین توانایی و کارآیی زنان برای کاهش تولید پسماندهای غذایی و کشاورزی همکاری کند.

بعد از آن با حضور در مرکز تحقیقات محیط زیست ایتالیا که از مهم ترین مراکز سنجش و اندازه گیری آلاینده ها و پژوهش های مربوطه در این کشور است، از آزمایشگاهها و تجهیزات مختلف بازدید کردم و نیز در سخنانی در جمع مسئولین آن مرکز، فعالیت ها و اقدامات برای بهبود وضعیت محیط زیست در ایران و زمینه های همکاری در بحث پایش محیط زیست را مورد تاکید قرار دادم.

بعد هم نوبت دیدار با پائولو جنتیلونی وزیر امور خارجه ایتالیا رسید. در این ملاقات پیرامون استمرار مذاکرات ایران با 1+5 و فضای مثبت کنونی صحبت شد. همچنین در مورد اهمیت توسعه همکاری در ابعاد اقتصادی و دیپلماتیک و ضرورت گفت و گو در حوزه های محیط زیست، فرهنگ و مباحث حقوقی.

آقای جنتیلونی با ابراز خرسندی از اینکه اولین دیدارش با یک مقام ایرانی پس از انتصابش در سمت وزیر خارجه این ملاقات است، نقش ایران را در منطقه و دنیا با اهمیت خواند و تاکید کرد که ایران همواره برای تقویت روابط با جهان تلاش کرده است. او گفت زمینه های همکاری زیست محیطی میان دو کشور فراوان است و امیدوار است که امضای تفاهم نامه دو جانبه به اقدامات ارزشمند و دستاوردهای مشترک بینجامد.

دیروز در ادامه برنامه های سفر، یادداشت تفاهم (MOU) میان ایران و ایتالیا برای حفاظت از محیط زیست و توسعه پایدار نیز میان من و آقای جان لوکا گالتی وزیر محیط زیست، زمین و دریای این کشرو به امضاء رسید.

البته امضای تفاهم نامه ها در هر دولتی صورت می گیرد، ولی تلاش من و همکارانم این است که تفاهم نامه های جدید به اقدامات عملی و مفید برای مردم دو طرف بینجامد. به همین خاطر در اینجا خلاصه ای از جزییات مفاد تفاهم نامه با ایتالیا را که چند ماه روی آن کار شده تا هدف ما را محقق کند، منتشر می کنم.

این تفاهم نامه با عنایت به حق همه کشورها در حفاظت از محیط زیست خود برای تقویت بهره برداری منطقی از منابع طبیعی، با یادآوری عضویت جمهوری اسلامی ایران و جمهوری ایتالیا در کنوانسیون چارچوبی سازمان ملل متحد در مورد تغییرات آب و هوا (UNFCCC) و پروتکل کیوتو (KP) الحاقی به این کنوانسیون و همچنین دیگر موافقت نامه های عمده چند جانبه زیست محیطی، با احتساب اینکه در اصل پنجاهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، حفاظت از محیط زیست به عنوان وظیفه عمومی به منظور حفظ و حراست از کیفیت زندگی برای هر دو نسل حال و آینده تلقی شده است، همچنین به منظور پیشگیری و کاهش آلودگی محیط زیست و ارتقای توسعه پایدار، مطابق با اصول اجلاس جهانی توسعه پایدار 2012 و با درک ضرورت ایجاد همکاری نزدیک بین کشورها در زمینه مشکلات مشترک زیست محیطی تنظیم شده است.

براساس این تفاهم نامه طرف ها به طور مشترک برنامه ها، ابتکارها و پروژه های پیشگیری یا کاهش آلودگی محیط زیستی و حفاظت از محیط زیست را به ویژه در ارتقای توسعه منابع انرژی سازگار با محیط زیست و تجدید پذیر، ترویج اقدامات برای انطباق با تغییرات آب و هوا، با توجه خاص به مدیریت آب و اقدامات برای مقابله با بیابان زایی، ترویج خط مشی های مناسب برای حفاظت از تنوع زیستی و محیط زیست دریایی، ترویج و ابداع همکاری های مشترک برای دستیابی به اقتصاد سبز- اشتغال سبز - فناوری سبز و اقتصاد کم کربن ایجاد خواهند کرد.

در پیوست و بندهای مختلف این یادداشت تفاهم نکات قابل توجهی وجود دارد که جنبه های عملی آن را تقویت می کند. از جمله پیوست شماره یک که چارچوب همکاری در زمینه های انرژی و تغییرات آب و هوایی و اجرای اقدامات ملی متناسب برای کاهش انتشار گازهای گلخانه ای را به وجود می آورد و به منزله بخشی جدایی ناپذیر از یادداشت تفاهم است.

همچنین در بندهای مختلف تفاهم نامه، طرف ها متعهد شده اند در صورتی که برنامه های ناشی از این یادداشت تفاهم تحت پوشش نباشد، پروژه های پیشنهادی خود را برای دریافت حمایت مالی در مرحله اجرا و انتشار به طور مشترک به موسسات مالی از قبیل تسهیلات جهانی محیط زیست (GEF) ارایه نمایند.

به این منظور طرف ها موافقت کرده اند "کمیته ای مشترک" برای اجرای یادداشت تفاهم حاضر متشکل از سه نماینده از هر طرف سه ماه پس از امضای تفاهم نامه تشکیل شود و جزییات اجرای آن را دنبال کند.

اجرای این یادداشت تفاهم منوط به تصویب آن از سوی مراجع ملی طرف ها بوده و با کلیه کنوانسیون های بین المللی و پروتکل هایی که دو طرف امضا کرده اند و ضوابط و مقررات ناشی از عضویت در اتحادیه اروپا هماهنگ خواهد بود.