نباید به مردم دروغ گفت

مقابله و کاهش آلودگی هوا راه حل های علمی، کار و تلاش بی وقفه همه دستگاهها و زمان مناسب می طلبد. راه حل های عاجلی مثل آنچه قبلا مطرح شده که آب پاشی می کنیم یا یونیزاسیون به کار می بریم یا وسایل عظیم حرکت دهنده هوا و ایجاد باد درست می کنیم و از این دست!!!! فایده ندارد و علمی و کاربردی نیست. 

این هفته در جلسه شورای شهر در پاسخ به سئوال یکی از خانم های نماینده شورا که گفت دو فرزندم بیمار هستند و باید چه کنم؟ پاسخ دادم اقدام عاجل فقط خروج از تهران است. 

اما خبر این گفت و گو به نحوی مطرح شد که برای بسیاری از دوستان ایجاد سئوال کرد؛ گویی راه حل کلی معضل، ترک تهران است. این روزها فرصتی نشد تا به این شبهه پاسخ دهم. تا اینکه امروز مطلبی دیدم که لینک آن اینجاست. دست نویسنده درد نکند. 

معتقدم نباید به مردم دروغ گفت. اگر چه تمام توان سازمان برای هماهنگی با دستگاههای مسئول برای بهبود کیفیت سوخت و استاندارد خودرو و ... به کار گرفته شده و انشاءالله به زودی نتایج آن بروز خواهد کرد، باز هم می گویم اگر در وضعیت اورژانسی قرار گرفته اید فعلا بهتر است تهران را ترک کنید.

یک خبر خوش هم از نتایج تلاش ها دارم و آن اینکه از دیروز در شهر اراک هم بنزین یورو 4 توزیع می شود که خبر کامل آن امروز در گفت و گو با آقای دکتر متصدی معاونت محیط زیست انسانی سازمان منتشر شده است.

هفته هوای پاک و نماز جمعه

قرار بود دیروز قبل از خطبه های نماز جمعه به مناسبت فرارسیدن هفته هوای پاک سخنرانی کنم که نشد. بنابراین متن سخنرانی ام را که به روزنامه ایران دادم اینجا می گذارم.

بسم الله الرحمن الرحیم. یسبح لله ما فی السماوات و ما فی الارض الملک القدوس العزیز الحکیم، هوالذی بعث فی الامیین رسولا منهم یتلو علیهم آیاته و یزکیهم و یعلمهم الکتاب و الحکمه و ان کانوا من قبل لفی ضلال مبین. آنچه در آسمان ها و زمین است همواره تسبیح خدا می‏گویند، خداوندی که مالک و حاکم است و از هر عیب و نقصی مبرا و عزیز و حکیم است، او کسی است که در میان جمعیت درس نخوانده رسولی از خودشان برانگیخت تا آیاتش را بر آنها بخواند و آنها را پاکیزه کند و کتاب و حکمت بیاموزد، هر چند پیش از آن در گمراهی آشکاری بودند (آیات 1 و 2 سوره جمعه).

بسیار مناسب است که در تریبون های عبادی مانند نمازهای جمعه و جماعات فرصتی باشد تا نمازگزاران عزیز موضوعات مربوط به محیط زیست و کیفیت زندگی خود را از زبان مسئولین بشنوند.

همگان واقفیم که پیامبران الهی آمدند تا بگویند همه آنچه خلق شده و دارای حیات و زندگی است به خاطر  تسبیح گویی خداوند صاحب حرمت، قدر و منزلت ویژه ای هستند. ضمن تبریک میلاد مبارک رسول اکرم (ص)، پیامبر نور و رحمت و پیوند دهنده قلب های متکثر و جمع های پاره پاره و مشتت، باید به اندیشه الهی ایشان مبنی بر ارزش ذاتی تنوع در خلقت که سرمایه ای برای جوامع بشری است، اشاره کرد؛ تنوعی که تسبیح و تنزیه الهی می گوید و زندگی می آفریند.

به طور کلی مبنای اعتقادی ادیان الهی بر پاسداشت و حرمت طبیعت و خلقت استوار است و شریعت تلاش می کند آن را در رفتار و منش فردی، اجتماعی و انسانی پایه گذاری کند. پیامبران در آموزه های خود، همه مواهب طبیعی و انسانی را حرم امن الهی دانسته اند که باید از آلودگی های شرک و جهل و نفاق و فساد پاکسازی و اصلاح شوند. در منشور رفتاری و اخلاقی بشریت که پیامبران پایه گذاری کرده اند همان قدر که حیات انسان و صلح و برادری میان جوامع متکثر اهمیت دارد، طبیعت و سایر مخلوقات خداوند نیز حرمت داشته و صاحب حق هستند. این رویکرد را می توان به تفضیل در آیات متعدد قرآن کریم که به تسبیح مخلوقات متنوع و متکثر اشاره دارد، دید. در عین حال می بینیم درباره بی عدالتی، فساد و زیاده خواهی انسان ها می فرماید: و من اعرض عن ذکری فان له معیشه ضنکا، و هر کس از یاد من رویگردان شود زندگی تنگی (و سختی) خواهد داشت (آیه 124، سوره طه).

همچنین بهره کشی خارج از اعتدال را ظلمی بزرگ می شمارد و درباره عملکرد انسان بر روی زمین می فرماید: و اذا تولی سعی فی الارض لیفسد فیها و یهلک الحرث و النسل والله لایحب الفساد، و چون برگردد (یا ریاستی یابد) کوشش می کند در زمین فساد کند و کشت و نسل را نابود سازد و خداوند تبهکاری را دوست ندارد (آیه 205، سوره بقره).

قرآن کریم در واقع تاکید دارد که حکمروایی باید از فساد به دور باشد، چنانچه از قول ملکه سبا می فرماید: ان الملوک اذا دخلوا قریه افسدواها و جعل اعزه اهلها، پادشاهان چون به شهری دست یابند آن را تباه و عزیزانش را خوار می کنند (آیه 34، سوره نمل).

همین طور: ظهر الفساد و فی البر و البحر بما کسبت ایدی الناس، به سبب آنچه دست های مردم فراهم آورد فساد در خشکی و دریا نمودار شد تا بعضی از آنچه را که کرده اند به آنان بچشاند، باشد که بازگردند (آیه 41، سوره روم).

زمانی هم که حضرت یوسف از عزیز مصر خواست تا او را بر «خزائن زمین» بگمارد، می فرماید: انی حفیظ علیم، من نگهبان و محافظی دانا هستم (آیه 55، سوره یوسف).  این آیه به روشنی نشانگر همین دیدگاه است. قرآن کریم تاکید دارد که در سنن الهی تغییر و تبدیلی نیست و قوانین حاکم بر طبیعت و محیط زیست تغییر ناپذیر است و اگر به این قوانین عمل نشود فساد زمین را در بر می گیرد. این سنن البته بر پایه میزان و قسط عمل کرده و بی توجهی به آن زندگی بشر را بر روی زمین نابود خواهد کرد. چنانچه خلقت آسمان بر این اساس استوار است: و السماء رفعها و وضع المیزان ...، و آسمان را برافراشت و ترازو را گذاشت، تا مبادا از اندازه درگذرید، و وزن را به انصاف بر پا دارید و در سنجش مکاهید، و زمین را برای مردم نهاد، و در آن میوه ها و نخل ها با خوشه های غلاف دار، و دانه های پوست دار و گیاهان خوشبوست، پس کدام یک از نعمت های پروردگارتان را منکرید (آیات 7 تا 13 سوره الرحمن).

اما مهم آنست که از این توصیه های الهی در قرآن کریم و احادیث چگونه پاسداری شده است؟ چه میزان اعتدال را رعایت کرده ایم؟ چقدر حرمت حیات نگه داشته ایم؟ چقدر با زیاده روی، ظلم و تبعیض مقابله کرده ایم؟

انسان هر چه کرده است را در شرایط کنونی که طبیعت رو به زوال رفته، به چشم می بیند. ما امروز به واسطه سوء تدبیرها، تصمیم گیری های غیرعالمانه و فقدان مدیریت جامع با مشکلات فراوانی مواجهیم و در بحث محیط زیست در سال های اخیر با وضعیت بدتری روبرو شده ایم، در حالی که زندگی در شهرها باید با کیفیت مطلوب سلامت و نشاط برای کار و تفریح و عبادت همراه باشد تا انسان بتواند زندگی مومنانه را در شهری آرمانی تجربه کند. برای این مهم باید هم از مسئولین شهرهای بزرگ و کوچک و هم از آحاد جامعه خواست تا برای حرمت محیط زیست و طبیعت گام هایی بردارند.

کارشناسان معتقدند که تهران از سال 1375 به جهت تراکم جمعیتی و فعالیت اقتصادی، مرز توان تحمل طبیعی یا ظرفیت زیستی خود را رد کرده است و هر چه ساخت و ساز جدید، توسعه جمعیتی و فعالیت انسانی و اقتصادی در آن رخ دهد بهره کشی و فشار خارج از حد به منابع آب، خاک و هوای این شهر است. در واقع آنچه امروز به عنوان آلودگی هوا در شهرهای بزرگ و به ویژه تهران شاهدیم و آسیب های زیادی که از جنبه سلامتی و اقتصاد به شهرها و شهروندان وارد می کند از مصادیق بی توجهی به اعتدال و میزان و مسئولیت های انسانی ماست. بی شک اگر برنامه های آغاز شده در دولت اصلاحات استمرار می یافت و با مدیریت صحیح دولت بعدی همراه می شد، امروز تهران نیز مانند شهرهای توکیو، مکزیکوسیتی و لندن که طی دهسال توانستند مشکلات آلودگی هوا را مرتفع سازند، شهری سالم به لحاظ هوا بود.

اراده جدی اکنون برای تغییر این شرایط در دولت و همزمان در مجلس شورای اسلامی شکل گرفته است و مصمم هستیم با همکاری همه دست اندرکاران برنامه ای جامع و علمی محقق شود. به زودی شورایعالی حفاظت محیط زیست برنامه وزارتخانه های مسئول را تصویب خواهد کرد که به صورت شفاف و هدف گذاری شده به اطلاع مردم خواهد رسید. انتظار می رود دستگاههای مسئول دیگر نیز مانند شهرداری ها همکاری لازم را جهت تحقق این برنامه داشته باشند.

ما هم قادر به دست یابی به هوای پاک که حق مسلم همه آحاد جامعه است، هستیم و این امر البته تکالیفی را برای همه دست اندرکاران و مردم ایجاد می کند. مشارکت مردم و اصلاح رفتار یکایک ما در اینکه از حمل و نقل عمومی استفاده شود، خودروهای تک سرنشین کاهش یابند و معاینه فنی، رفع نواقص و تنظیم موتور به طور مرتب صورت پذیرد، بسیار موثر است و نقش مهمی در کاهش آلودگی ها دارد.

البته معضلات محیط زیست ایران اکنون بسیار گسترده و متعدد شده است. خشک شدن تالاب ها و دریاچه ها، آلودگی رودخانه ها و آب ها، پسماندها و زباله ها و محل دفن آنها، تششعات و امواج، ریزگردها، تخریب جنگل ها و مراتع، نابودی حیات وحش و فرسایش خاک و سواحل دریاها نشان دهنده بی توجهی ما و گذشتگان به نعمات و الطاف الهی است. امروز باید از خداوند متعال کمک بخواهیم و همت کنیم تا با سرلوحه قرار دادن مسایل مربوط به حفظ محیط زیست، علاوه بر پاکسازی زمین از آلودگی های بی شماری که آگاهانه یا ناخودآگاه به طبیعت وارد ساختیم، به احیای مجدد محیط زیست بپردازیم. در این مسیر از همه نمازگزاران، ائمه  جمعه و جماعات، علما و روحانیون در اقصی نقاط کشور درخواست می کنم مقوله محیط زیست را جزو مسایل امر به معروف و نهی از منکر و دفاع از دماء و انفس مسلمین بدانند.

براساس اصل 50 قانون اساسی حفاظت از محیط زیست وظیفه و تکلیفی عمومی و همگانی محسوب می شود. امر به معروف و نهی از منکر مسئولین در حیطه حفاظت از محیط زیست، علاوه بر اینکه می تواند توسعه دهنده اخلاق زیستی و همزیستی انسان و طبیعت شود، ما را به ایجاد شهرهای ایمانی و اسلامی رهنمون می کند. باشد تا به جای آنکه مایه شرمندگی ائمه خویش باشیم، زینت آنان گردیم: شیعتنا کونوا زینا لنا و لاتکونوا شینا علینا.

مخاطب در دسترس است آقای ابطحی

آقای ابطحی، مخاطب در دسترس است، صدایتان می آید. مسئولین در این دوره قبل از انتصاب، شنوایی سنجی کامل شده اند، بنابراین صدای مردم به گوش آنها می رسد. این آلودگی هوا که همه ما آن را تنفس می کنیم از سال های قبل برنامه ای مدون داشت و در حال اجرای برنامه کاهش آلودگی هوا بودیم که متاسفانه متوقف شد و بنزین بی کیفیت، خودروهای غیر استاندارد و عدم نظارت و برنامه ریزی کار را به جایی رساند که به قول شما همه در معرض آسیب های جدی قرار گرفته ایم. 

دولت جدید از همان روزهای اول با نگاهی برنامه ای و عزمی راسخ برای تغییر به این شرایط پرداخت. سازو کارهای مدیریتی ملی و استانی که تعطیل شده بود دوباره فعال شده و به زودی هم شورایعالی محیط زیست برنامه های ملی آلودگی هوا را برای عموم مردم منتشر خواهد کرد. 

البته آقای ابطحی، قرار است با مردم رو راست باشیم. مشکل آلودگی هوا و سایر مسایل محیط زیست یک شبه به وجود نیامده که یک شبه حل شود. ولی این قول را به شما و هموطنان می دهم که از همه ظرفیت های فردی و ملی برای حل معضل آلودگی هوا با امید به لطف خداوند استفاده کنم.

دو روز پیش آقای محمدعلی ابطحی طی یادداشتی به شرح زیر نسبت به آلودگی هوا گله کرده بود و متن بالا پاسخی به گله دردمندانه ایشان است.

سرکار محترمه معززه مکرمه خانم ابتکار. 

از ریاست دوباره تون خیلی خوشحالیم. اما این دلیل نمی‌شه که دوشواری این هوای مسموم، دوشواری نباشد. شما رو به هرکی دوست دارید، یک کاری بکنید. داریم ریق رحمت سر می‌کشیم.. اقلا یه کم توضیح بدین. همه حرفایی که به نمایندگان مجلس محرمانه گفتین را نمی‌خواهیم ولی این جوری که بعد از ریاست گم شدین و از دسترس رسانه‌ها در این هوا خارجین، هم خوب نیست به مولا. یه کاری بکنید، یک حرفی بزنید…الو.. الو…

گفتنی است عدم پاسخگویی دولت حسن روحانی باعث بوجود آمدت اعتراض‌هایی در درون طیف حامیان وی شده است چنانکه چندی پیش هاشمی رفسنجانی مجبور شد در دفاع از روحانی وارد میدان شود و بگوید رئیس جمهور از وعده‌هایش عدول نکرده و من از او راضی هستم!

ضرورت بازنگری اساسی در سیاست های شکار

شکار همواره از نگرانی ها و دغدغه های مدافعین محیط زیست است و سئوالات در این مورد پایانی ندارد. به همین خاطر آخرین مصاحبه ام را در این زمینه اینجا منتشر می کنم. این مصاحبه در حاشیه بهره برداری از سیستم تصویربرداری تالاب بین المللی آلاگل که بعد از این به صورت آنلاین این منطقه را تحت نظارت خواهد داشت، انجام گرفت.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی سازمان حفاظت محیط زیست، دکتر معصومه ابتکار درحاشیه بهره برداری از سیستم تصویربرداری از تالاب بین المللی آلاگل گنبدکاووس درجمع خبرنگاران، گفت: مقوله شکار حیوانات و پرندگان حیات وحش با مقوله حفاظت از حیات وحش همخوانی ندارد و باید دراین خصوص بازنگری اساسی صورت گیرد.

وی افزود: مجوزهایی که برای شکار پرندگان و حیوانات حیات وحش صادر می شود رویه ای بوده که از گذشته وجود داشته است و سازمان حفاظت محیط زیست در نظر دارد از سال آینده دراین سیاست ها بازنگری اساسی نماید.

 ابتکار همچنین با تاکید برضرورت استفاده بهینه از ظرفیت های گردشگری منابع محیط زیست توسط مردم اضافه کرد: در سایه استفاده از این ظرفیت ها، حیات وحش نیز حفاظت خواهد شد.

وی با اشاره به شکار غیرمجاز حیوانات و پرندگان توسط شکارچیان، تصریح کرد: با وجود اسلحه غیرمجاز در بین مردم، سازمان محیط زیست به تنهایی قادر به حفاظت از حیات وحش نیست.

معاون رییس جمهور و رییس سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: مردم و شکارچیان دارای مجوز باید محیط زیست را در مقابله با شکارچیان غیرمجاز یاری نمایند.

 معاون رییس جمهور، راه اندازی سیستم های تصویر برداری از تالاب ها را نیز شیوه ای نوین در کنترل و حفاظت از تالاب ها دانست و گفت: با راه اندازی این سیستم ها تالاب ها، رصد پرندگان و شکار آنان به صورت آنلاین در مرکز استان و حتی تهران کنترل خواهد شد.

گرمای خانه و تولید کارخانه را با یاری هم تضمین کنیم

در پی کاهش دمای کشور که به افزایش مصرف گاز می انجامد، هفته گذشته مصرف مازوت در نیروگاه حرارتی شازند اراک به ناچار فزونی یافت و به تشدید آلایندگی هوا منجر شد. به همین دلیل پس از هماهنگی های لازم مقرر شد نیروگاه شازند، سه واحد از چهار واحد تولید برق خود را از مدار خارج کند تا مصرف مازوت کاهش یابد. هم اکنون این نیروگاه با ظرفیت 25 درصد فعالیت می کند تا برق به خانه ها برسد و آلودگی هم کنترل شود. ولی طبعا برخی صنایع گرفتار کمبود نیرو هستند.

وزارت نفت نیز در تلاش است تا میزان لازم سوخت پاک را فراهم کند ولی این امر با توجه به توقف چندین ساله فعالیت موثر پارس جنوبی به سرعت امکان پذیر نیست. تا آن زمان شهروندان عزیز را به عمل، توصیه و نشر پیام های زیر به عنوان مشارکت و مسئولیتی انسان دوستانه دعوت می کنم:

1-    در مصرف گاز صرفه جویی کنیم تا دولت بتواند به جای مازوت سنگین از سوخت پاک استفاده کند.

2-    در داخل منازل لباس گرم بپوشیم تا مصرف سوخت برای گرمایش کاهش یافته و همه هوای بهتری را تنفس کنیم.

3-      اگر با تنظیم سیستم گرمایش خانه، دمای منازل را حدود 20 درجه سانتیگراد نگهداریم می توانیم از تعطیلی کارخانجات و صنایع و بیکاری هموطنان جلوگیری کنیم. 

ماندلا؛ الگویی برای مصالحه و رفع تخاصم

چند سال پیش در حاشیه اجلاس جهانی محیط زیست، در جمعی با حضور اسقف اعظم آفریقای جنوبی دزموند توتو، صحبت از نلسون ماندلا شد. اسقف توتو که خود سالیانی در زندان های رژیم آپارتاید گرفتار بود و به خاطر مبارزاتش مورد تقدیر و دریافت جایزه صلح نوبل قرار گرفت، درباره ماندلا و اینکه او چگونه توانست کشورش را به سوی نجات رهبری کند، می گفت ماندلا توانست در فضای دو قطبی و پرکینه و نفرتی که بین سیاه ها و سفیدها به وجود آمده بود، آپارتاید و تبعیض نژادی را ساقط و کشور را نجات دهد؛ آن هم در شرایطی که سفیدها، سیاهان را با حیوان هم ردیف می دانستند و سیاه پوست ها هم به خاطر ظلم هایی که دیده بودند از سفید پوست ها نفرت داشتند.

اسقف توتو که از نزدیک ترین دوستان ماندلا به حساب می آید درباره اقدام مهم برای عبور از روزگار تبعیض به سوی دوران برابری می گفت در پیروزی بر آپارتاید در مورد سفیدها تغییر رویکردها و نیز تحریم ها و فشارهای خارجی موثر بود. اما سیاه پوست ها به خاطر رنج ها و مشقت هایی که متحمل شده بودند برایشان بسیار سخت بود بدون گذر از تنش ها و درگیری های شدید یا اقدامات انتقام جویانه به زندگی مسالمت آمیز با سفیدها رضایت دهند. نقش ماندلا در اینجا نجات بخش بود که با صبر و رویکردهای مصلحانه، سیستم آپارتاید را به زانو درآورد و در کنار فضای جهانی ایجاد شده مردمش را قانع کرد که به تحولات قدرت در آرامش تن دهند.

نلسون ماندلا با دهها سال استقامت و پایداری که 27 سال آن در زندان های رژیمی فاقد هر گونه اعتقاد به برابری انسان ها گذشت، وقتی فضای مذاکره فراهم شد، به ناچار و مدبرانه حتی با دادن برخی امتیازات به قدرتمندان و سرمایه داری سفید پوست، برای کاهش تقابل ها تلاش کرد. بعدها کابینه ماندلا، هم سفید پوست داشت، هم وزیر زن داشت و رییس قوه قضاییه اش نیز یک مسلمان بود.   

ماندلا یک حقوقدان بود که گفت: اول در دل خودم بخشیدم، بعد توانستم به دیگران بگویم که شما ببخشید. او از مردمش خواست که ببخشند، هر چند اگر فراموش نکنند. چنانچه خودش نیز فراموش نکرد و خانه اش تا آخرین روز حیاتش در سووتو قرار داشت؛ جایی که یادآور یکی از خونین ترین سرکوب های سیاهان در دوران تبعیض نژادی به شمار می رود.

به این ترتیب ماندلا الگویی از پایداری در عین صبوری، عدالت طلبی و مبارزه با ظلم و نژاد پرستی شد و پس از آزادی و پیروزی نیز توانست الگویی از مصالحه و حل و فصل اختلافات در جامعه ای تشتت زده، آسیب دیده و فقیر ارایه دهد. شیوه های ماندلا می تواند سرفصلی در دروس دانشگاهی برای حل منازعات میان جوامع، افراد، گروهها، کشورها و سطوح بین المللی متناسب با شرایط هر جامعه ای باشد.   

جمهوری اسلامی ایران به محض استقرار در سال 57 با دو رژیم قطع ارتباط کرد: یکی رژیم اسرائیل و دیگری رژیم آپارتاید آفریقای جنوبی. وقتی در مراسم تودیعش از قدرت به نمایندگی از سوی آقای خاتمی حضور یافتم، ماندلا با احساس و صمیمیت فراوان و علاقه و امید نسبت به ایران صحبت کرد. او را که پیش از آن از نزدیک ندیده بودم، انسانی سرشار از انرژی مثبت و امید به آینده یافتم. ماندلا روزهایی را می گذراند که در اوج محبوبیت داوطلبانه از قدرت کنار کشیده بود. در واقع یکی از دلایل محبوبیت روزافزون او در بین مردم نوع رویکردش به «قدرت بود و اینکه خود داوطلبانه و با اصرار خودش از قدرت کناره گیری کرد. آن روز ماندلا از من خواست تا سلام گرم و ابراز علاقه ویژه اش را به آقای خاتمی برسانم. 

بی گمان نلسون ماندلا از شخصیت های بی بدیل مصلح در جهان معاصر است که در سرزمین نفرت توانست عشق و صلح بکارد.  

انتشار یافته در روزنامه شرق 16 آذر 92

صدای داریوش مهرجویی را بشنویم

دیروز در رسانه ها منتشر شد که آقای داریوش مهرجویی کارگردان محترم سینمای ایران در مراسم درگذشت خواهر هنرمندش زنده یاد ژیلا مهرجویی از وضعیت هوا و کم کاری سازمان حفاظت محیط زیست انتقاد کرده است. وظیفه خود دانستم به عنوان یک مسئول که باید پاسخگوی شهروندان باشد واقعیات را منعکس کنم. ضمن اینکه فرصتی هم برای عرض تسلیت به ایشان بود. بنابراین نامه زیر را منتشر کردم.

جناب آقای داریوش مهرجویی

کارگردان محترم سینمای ایران 

با سلام و ضمن عرض تسلیت به خاطر درگذشت خواهر گرامی و هنرمند شما، زنده یاد ژیلا مهرجویی و آرزوی صبر برای بازماندگان، خدا را شاکرم شرایطی فراهم آمده که جامعه مدنی ایران به ویژه هنرمندان ما می توانند این چنین با شجاعت، مسئولین کشور را خطاب قرار داده و از آنها در حوزه مسئولیت هایشان بازخواست نمایند. 

من نیز اگر چه ریشه های خود را در جامعه مدنی و فعالیت های مردم نهاد می دانم، اما به حکم مسوولیتی که بر عهده دارم، از شما برای بیان مشکلات تشکر کرده و بعد فرصت را مغتنم شمرده و به شرح مطالب زیر، پاسخگو هستم. 

اگر چه در 84 روز گذشته و با ورود به سازمان پیگیری های متعددی صورت گرفته که در همین نامه قید خواهد شد، اما واقعیت این است که در روند مقابله با آلودگی هوا هشت سال عقب هستیم.سابقه اقدامات اجرایی در این زمینه به تشکیل کمیته اجرایی کاهش آلودگی هوا در سال 79 باز می گردد که دولت هفتم آن را به پشتوانه چندین مطالعه داخلی و بین المللی براساس هفت محور خودروهای نو، خودروهای مستعمل، حمل و نقل همگانی، سوخت، معاینه فنی خودروها، مدیریت ترافیک و آموزش و اطلاع رسانی آغاز کرد. هفت شهر بزرگ کشور از جمله اهواز و اراک نیز به طور اختصاصی صاحب برنامه کاهش آلودگی هوا شدند تا طی دوره ای 10 تا 15 ساله کیفیت هوای این شهرها به سطح استانداردهای سازمان بهداشت جهانی برسد. 

اهم اقدامات این کمیته با بیش از 100 جلسه تا سال 1384، تعیین استانداردهای آلایندگی خودروهای تولیدی و خودروهای در حال کار با همکاری وزارت صنایع و خودروسازان کشور در تمامی خطوط تولید و اعمال آنها، حذف پیکان، حذف کاربراتور و جایگزینی انژکتور و کاتالیست با کاهش 80% آلودگی، ایجاد مراکز معاینه فنی خودروها و اجباری کردن این اقدام به طور سالانه، تامین اعتبار و آغاز اجرای طرح از رده خارج کردن خودروهای فرسوده، حذف سرب از بنزین و پذیرش وزارت نفت برای در اختیار قرار دادن گازوییل با میزان گوگرد کمتر به شهرداری بود.

در اقدامی دیگر، اتوبوس گازسوز در کشور تولید شد و به ناوگان عمومی حمل و نقل شهرها پیوست. برای تداوم این امر، دولت عدم شماره گذاری اتوبوس های دیزلی را در شهرهای بزرگ به تصویب رساند و مقرر شد طی برنامه ای زمان بندی شده به تدریج فقط اتوبوس های گازسوز تردد کنند. 

در زمینه حمل و نقل عمومی، توسعه قطار شهری مورد حمایت جدی دولت قرار گرفت، استاندارد موتورسیکلت ها نیز تدوین و عملیاتی شد و براساس آن نیمی از مراکز تولید موتورسیکلت های غیراستاندارد تعطیل شدند.

همچنین طرح مینی بوس گازسوز هم دنبال شد اما به دلیل کیفیت پایین مینی بوس های ساخت داخل نیازمند پیگیری بیشتر و جدی تر بود. محور فرهنگ سازی و جلب مشارکت مردم مورد توجه قرار داشت و برگزاری روز هوای پاک با همکاری رسانه ها و تشکل های غیردولتی یکی از نمادهای آن بود. 

منحنی های وضعیت آلودگی هوای تهران پس از سال 79 نشانگر روند افزایشی آلودگی هوا تا سال 80 و سپس تثبیت و کاهش آن به طور تدریجی تا سال 85 (به رغم افزایش روزانه صدها خودرو به شهر تهران) بود. این نمودارها اما متاسفانه از سال 86 بیانگر افزایش مجدد روزهای ناسالم بودند و این ادعا قابل اثبات از طریق مراجعه به مستندات موجود است. 

در سال 1383 طرح بازنگری برنامه جامع کاهش آلودگی هوا به منظور بررسی بازخورد اقدامات انجام شده، موفقیت ها و ناکامی ها تهیه شد، ولی قبل از آنکه به تصویب و مرحله اجرا برسد، کشور دچار تحولات سیاسی ناشی از انتخابات سال 84 شد. پس از آن جلسات کمیته اجرایی کاهش آلودگی هوا در کلان شهر تهران که مسوولیت هدایت و پیگیری این برنامه را داشت به دلایل نامعلومی متوقف شد.

هیچ یک از استانداردهای انواع خودرو در مراحل بعدی به اجرا در نیامد، مصوبه عدم شماره گذاری اتوبوس های دیزلی در دولت بعدی لغو شد، توسعه مترو که عامل مهمی در عدم استفاده از خودروهای شخصی و تک سرنشین است، طبق برنامه پیش نرفت و با موانع زیادی روبرو شد، موضوع رعایت استانداردها در تولید موتورسیکلت ها در پرده ابهام قرار گرفت، مشارکت رسانه ها و تشکل های غیردولتی به دلایل مختلف در امر فرهنگ سازی کاهش یافت و سایر مشکلاتی که مجال بیان آن نیست.

پس از آن، موضوع مقابله با آلودگی هوا را با ایجاد کمیته محیط زیست در دوره سوم شورای اسلامی شهر تهران از سال 86 دنبال کردم. مصوبات دوره سوم شورای شهر نیز گواه این پی گیری ها بوده؛ از جمله مصوبه پیگیری اقدامات اجرایی برای معاینه فنی خودروهای شهر تهران، ساماندهی فعالیت های اقتصادی- صنایع، مشاغل واصناف- شهر تهران، الزام شهرداری به اجرای نظام مدیریت محیط زیست، الزام شهرداری به توجیه فنی، اقتصادی و محیط زیستی کلیه طرح ها و پروژه های زیر بنایی ، توسعه ای، عمرانی برخی از این مصوبات است.

الزام شهرداری به تدوین گزارش وضعیت زیست محیطی شهر تهران (SOE)، الزام شهرداری به ساماندهی وضعیت فضای سبز شهر تهران، الزام شهرداری به پیگیری اقدامات اجرایی برای تاکسیرانی شهر تهران، الزام شهرداری به ساماندهی وضعیت اتوبوسرانی، الزام شهرداری به تدوین برنامه حفاظت از اقلیم شهر تهران، الزام شهرداری به تدوین برنامه بهداشت، ایمنی و محیط زیست در شهر تهران، پیشنهاد به دولت و مجلس شورای اسلامی درباره بهبود کیفیت هوای شهرهای کشور، پیشنهاد به دولت برای کنترل بنزن (از جمله آلاینده های خاص بخارات بنزین) در هوای شهر تهران و الزام به شهرداری و پیشنهاد به دستگاه های اجرایی ذی ربط جهت کاهش آلاینده های آلی فرار در هوای شهر تهران از دیگر مصوبات این دوره است.

همچنین پیشنهاد به دولت و مجلس شورای اسلامی در خصوص بازنگری و رویکرد نوین در برنامه کاهش آلودگی هوای تهران، الزام شهرداری به پایش و ممنوعیت واردات و مصرف محصولات آزبستی، پیشنهاد به مجلس شورای اسلامی و دولت جهت تامین بودجه مورد نیاز طرح کهاب به منظور کاهش آلودگی های محیط زیست ناشی از بخارهای بنزین در شهر تهران، پیشنهاد به دولت جهت الزام تولید کنندگان، وارد کنندگان و خریداران خودروهای داخلی و خارجی به اسقاط خودروی فرسوده، پیشنهاد به مجلس شورای اسلامی و دولت جهت تدوین برنامه جامع پایش و مقابله با پدیده گرد و غبار (ریزگردها) در شهر تهران، الزام شهرداری به چگونگی تعویض و جایگزینی مینی بوس های شهر تهران از دیگر موضوعات مصوب این دوره است.

این پیگیری ها تا آنجا ادامه یافت که منجر به رد صلاحیت اینجانب برای کاندیداتوری انتخابات دوره چهارم شورای اسلامی شهر تهران شد. زیرا به رغم توصیه های سکوت، به اقداماتی مانند عرضه بنزین بی کیفیت و بیماری زا اعتراض کردم و تمام توان خویش را در کمیته محیط زیست برای قطع عرضه آن انجام دادم. همچنین تلاش هایی که برای مقابله با واردات لاستیک های چینی اتومبیل ها حاوی آزبست شد و دهها تلاش و اعتراض دیگر...

اما اینک که بار دیگر قرعه به نام اینجانب برای مقابله با آلودگی ها افتاده، ضمن تاکید مجدد به وظیفه پاسخگویی اعلام می کنم که در این عرصه نیازمند یاری تک تک مردم به خصوص گروه های مرجع مانند هنرمندان هستم.

پس دست یاری به سوی شما دراز می کنم، زیرا به رغم آنکه گاه گفته می شود می توان آلودگی هوا را با راهکارهای ضربتی کاهش داد، اینجانب به صراحت و صادقانه می گویم راه حل معضل آلودگی هوا ارتقاء استانداردها و استمرار اجرای برنامه ها در یک بازه زمانی مشخص توسط تمام دستگاه ها مسوول از جمله وزرات نفت، نیرو، صنایع و معادن و بخش های خصوصی درگیر در امور تولیدی و اقتصادی کشور است. 

معاون رییس جمهوری همچنین در گزارش خود مهمترین اقدامات این سازمان در 84 روز گذشته را برای مقابله با آلودگی هوا درمحورهای ذیل مطرح کرد:

- انتصاب معاون محیط زیست انسانی سازمان با درجه دکترای بهداشت محیط و سابقه مدیرکلی دفتر آلودگی هوای سازمان 

-انتصاب مدیر کل محیط زیست استان تهران با سابقه طولانی دبیری کمیته اجرایی کاهش آلودگی هوا و مشاور شهردار تهران در امور محیط زیست و توسعه پایدار 

-تشکیل کمیته ملی کاهش آلودگی هوا در سطح عالی و تشکیل مجدد کمیته های اجرائی کاهش آلودگی هوا در 5شهر آلوده (اهواز، اصفهان، اراک، کرج و تهران) بعد از 7 سال تعطیلی 

- بازدید از کلان شهرهای آلوده کرج، اراک، اهواز و اصفهان و طرح موضوع در شورای اداری استان با حضور استاندار به منظور بررسی مشکلات و هماهنگی و یکپارچه سازی مدیریت اجرائی موضوع

- توجه ویژه به آلودگی هوای اهواز و تشکیل کمیته های اضطراری، شرکت در جلسات استانداری و نهادهای مسئول استان، برنامه ریزی جهت اندازه گیری باران های اسیدی در اهواز، اندازه گیری آلاینده های خطرناک HSE

- استفاده از سیستم های ماهواره ای جهت پایش آلاینده های هوای شهری و گرد و غبار و اختصاص بودجه مکفی جهت راه اندازی سیستم ها به منظور پایش آلاینده های هوا در کشور 

- مکاتبات و رایزنی های متعدد با وزراء از جمله وزیر نفت برای رعایت استانداردهای محیط زیست در صنعت نفت 

- اقدام برای اختصاص بودجه به دستگاههای مختلف برای رعایت ضوابط و استانداردهای محیط زیست در سال 93

- مشارکت در بازنگری قانون نحوه جلوگیری از آلودگی هوا در مجلس شورای اسلامی 

- شرکت در جلسات کمیسیون های مختلف مجلس و هیئت رئیسهبه منظور پاسخگویی و هماهنگی فعالیت های کاهش آلودگی هوا 

- تشکیل شورایعالی حفاظت محیط زیست به ریاست رییس جمهور و حضور وزرای ذی ربط بعد از 7 سال تعطیلی و اختصاص بخش عمده ای از اولین جلسه شورا به پدیده گرد و غبار و راه های کاهش و مقابله با آن 

- اختصاص بودجه کلان به استان های متأثر از پدیده گرد و غبار (23 استان) شامل احیای تالاب ها، پالایش های پیشرفته خاک و مدیریت آب 

- رایزنی و مذاکره با وزرای کشورهای ژاپن، عراق، قطر، سوریه و نمایندگان سطوح عالی سازمان ملل برای کمک به حل معضل گرد و غبار 

- الحاق بندهایی برای کمک به کشورهای دچار پدیده ریزگرد در بیانیه نوزدهمین اجلاس کشورهای متعهد به کنوانسیون تغییرات آب و هوا و مذاکره دراین خصوص با مدیر اجرایی این کنوانسیون 

- ایجاد ساختار ملی و منطقه ای مقابله با ریزگردها

بار دیگر فقدان آن عزیز از دست رفته را تسلیت گفته و امیدوارم صدای شما به گوش همه مسئولان رسیده باشد. 

چند یادداشت فیس بوکی

جمعه اول آذر

ساعاتي پيش در سالن ترانزيت فرودگاه استانبول آقاي زنگنه وزير نفت را ديدم، ايشان از اخبار اجلاس مهم ورشو پرسيد من هم در خصوص مشكلات رسيدن به توافق صحبت كردم و همينطور با حضور معاون وزير نيرو و معاون سازمان يك ساعتي در خصوص آلودگي هواي اهواز، بهينه سازي مصرف انرژي و عرضه بنزين يورو چهار صحبت كرديم. براي ايشان گفتم كه دولت لهستان ادعا مي كند با وجود ٢٠٠٪ رشد اقتصادي طي ده سال توانسته با بهينه سازي مصرف انرژي، ٣٠٪ گازهاي گلخانه اي خود را كاهش دهد. آقاي زنگنه گفت با وجود عقب ماندگي بسيار زياد بخش نفت در سال هاي اخير تمام تلاش خود براي بهبود وضع آلودگي هوا انجام خواهد داد. او هم مانند بقيه ميراث خوبي را تحويل نگرفته. جلسه ترانزيتي ما با اعلام آمادگي پرواز تهران به پايان رسيد. ساعاتي بعد در هواي وطن تنفس مي كنيم.

چهارشنبه 6 آذر

سه روز است كه جلسات نفس گير و پي در پي دولت براي بودجه ٩٣ آغاز شده. بر خلاف دوره قبل دولت بنا دارد به اميد خدا بودجه را به موقع و با دقت كافي به مجلس ارائه كند. اميدوارم مشكلات شديد مالي دولت تدريجا برطرف شود تا بتوان كار كرد. اعتبارات كافي براي توجه به مسائل محيط زيست پيش بيني شده و البته اين اعتبارات در همه دستگاههاي مسئول پيش بيني شده تا وظايفشان را به درستي انجام دهند.

پنج شنبه 7 آذر 

اجلاس شوراي حكام راپمي ،مربوط به محيط زيست خليج فارس دیروز در جده تشكيل شد ولي من به دلائلي از جمله گرفتاري شديد كاري و اولويت مسائل بودجه نتوانستم شركت كنم و به يك پيام و يك تماس تلفني با دبير اجرايي راپمي بسنده كردم. البته معاون دريايي سازمان از سه روز قبل در مباحث حضور داشته. به دبير اجرايي گفتم ما دوره جديدي از همكاري جدي و موثر ايران براي حفاظت از محيط زيست منطقه را خواهيم داشت. به او گفتم علاوه بر دريا، اين سازمان منطقه اي در معضل ريزگرد هم بايد كمك كند. او خيلي استقبال كرد و گفت كه قصد دارد شخصا به تهران بیاید و موضوعات را دنبال كند. وقتی این سطور را می نوشتم صداي باران تند روي شيشه و سقف ماشين گویی نويد فرداي بهتري را می داد.

سه شنبه 12 آذر

صداي چكاوك آسماني امروز در اتاق رئيس رسانه ملي طنين انداز شد. اين هنر آقاي دكتر كهرم است كه پيام طبيعت آسيب ديده ايران را به اتاق فرمان صدا و سيما برد. در جلسه امروز مديران رسانه اعلام آمادگي و همراهي بسيار جدي براي برنامه هاي آموزشي و اطلاع رساني در زمينه محيط زيست داشتند. آقاي درويش هم صحبت متفاوتي مطرح كرد؛ او نشاط اجتماعي را متاثر از نوع رابطه با عناصر طبيعت قلمداد كرد و از خدمات عظيم طبيعت به جوامع انساني نام برد و اينكه رويكردها بايد تغيير كند. 
براي اولين بار يك كار گروه دائمي ميان دو دستگاه براي سياستگزاري تشكيل شد... همگی با يك ون رفتيم صدا و سيما و با همان ون برگشتيم سازمان.

بیان مواضع ایران و گروه 77 و رایزنی برای حل معضلات زیست محیطی کشور در ورشو

خبر خلاصه مطالب بیان شده در افتتاحیه نوزدهمین اجلاس کشورهای عضو کنوانسیون تغییرات آب و هوایی و خلاصه ای از ملاقات ها و رایزنی ها در حاشیه این اجلاس در ورشو لهستان را دوستان زحمت کشیده و تهیه کرده اند که برای اطلاع شما در اینجا می آورم. البته امیدوارم طی چند روز آینده متن کامل فارسی سخنرانی را  نظر به مباحث تخصصی که در آن هست روی پرتال سازمان بگذاریم. فعلا فقط متن انگلیسی در دسترس هست.  

بیان مواضع ایران و گروه 77 و رایزنی برای حل معضلات زیست محیطی کشور در ورشو

دکتر معصومه ابتکار، معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست به عنوان سخنران ویژه مراسم افتتاحیه نوزدهمین اجلاس کشورهای عضو کنوانسیون تغییرات آب و هوایی در ورشو لهستان، مواضع کشورمان و همچنین کشورهای عضو گروه 77 را در حضور نمایندگان 193 کشور جهان بیان کرد. 

ابتکار با اشاره به اینکه تغییرات آب و هوا و پدیده گرم شدن جهانی، مخمصه ای فراگیر است که نیاز به اراده سیاسی جمعی و هماهنگ و اقدامات عملی مشترک دارد، گفت: سیاست های توسعه جهانی و دستورالعمل های مرتبط از کسب سود خالص و استفاده از مواد خام به صورت خودخواهانه اگر به سوی افزایش مشارکت اجتماعی و انسان دوستانه تغییر کند می تواند سنگ بنای محکمی برای تلاش ها و اقدامات عملی شود.

وی افزود: این اقدامات اگر مبتنی بر معیارهای عادلانه، برابر و سیستم حل منازعات محلی با قابلیت های مربوطه باشد می تواند مد نظر کشورهای طرف قرارداد UNFCCC نیز قرار گیرد. این امر مواجهه با مسئولیت تاریخی بشر تلقی می شود و تعهدات و الزامات قانونی را به طور مطلوب پاسخگو خواهد بود.

ابتکار تاکید کرد: در این زمینه پیشرفت و اقدامات صورت گرفته توسط اقتصادهای بزرگ لزوما باید از طریق سیستم قابل اعتماد، قابل گزارش دهی و قابل اندازه گیری باشد.

معاون رییس جمهور کشورمان با اشاره به اینکه منطقه ما از خشونت و تروریسم رنج می برد و شاهد مداخلات نظامی و درگیری های مسلحانه روزافزون و آسیب پذیری ملت هاست، گفت: ما در بحران کنونی، نیازمند صداقت کشورهای توسعه یافته برای کاهش تولید گازهای گلخانه ای با انجام اقدامات جدی هستیم.

ابتکار تاکید کرد که این کنوانسیون باید چارچوب های ایجاد شده دوربان را دنبال کند و نباید مذاکرات تکرار شود. به این معنی که مذاکرات باید به مسائل جامع تر و دستاوردهای توافق شده در جلسات قبلی بپردازد و دستاورد مذاکرات باید مکمل پروتکل کیوتو و نیز بیان کننده هر پنج رکن برنامه اقدام بالی بوده و محدود به بحث کاهش نشود.

رییس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به گزارشی که نشان می دهد اکنون منطقه خاورمیانه دچار کاهش شدید بارش و به طور متوسط ​​افزایش درجه حرارت جهانی با توجه به اثرات نامطلوب تغییر آب و هوایی شده، افزود: براساس همین گزارش، روند افزایش درجه حرارت در انتهای قرن حاضر بسیار نگران کننده است. با این اثرات، منطقه ما با چالش های زیست محیطی شدید و متعددی مانند خشکسالی مداوم، گرد و غبار و طوفان شن و ماسه مواجه است. حتی دسترسی به منابع آب در ایران به حد بحرانی خود رسیده است.

وی خاطر نشان کرد که در این حال ایران با تحریم های غیرقانونی و نابخردانه روبروست که مانع پیشرفت برنامه های زیست محیطی و همچنین منجر به تاخیر جدی در برنامه های بهره وری انرژی و اقدامات کاهش انتشارات شده است. همچنین 45 تالاب مهم کشورمان در شرایط بحرانی هستند. تالاب ارومیه و هامون دیگر قادر به ارائه خدمات اکوسیستم خود نیستند و فعالیت های کشاورزی، امنیت غذایی و نگرانی های مرتبط با مسائل بهداشتی و سلامتی تبدیل به تهدید جدی شده است.

ابتکار افزود: از این رو در توافق جدید وزن قابل توجهی باید به «انطباق» و اطمینان از اجرای اقدامات مربوطه براساس معیارهای پاسخگویی جمعی اختصاص داده شود.

وی همچنین تاکید کرد که توافق جدید باید بیان کننده مسئولیت تاریخی کشورهای توسعه یافته باشد و این  کشورها باید از هر گونه تلاش برای انتقال بار مسئولیت تغییرات آب و هوایی بر دوش کشورهای در حال توسعه جلوگیری کنند. در این زمینه حفظ زنجیره کاهش خطر شامل انرژی، فناوری و امور مالی باید مد نظر قرار گیرد. کلیه کشورها برای انرژی نیازمند تشویق در توسعه تکنولوژی های ترکیبی و تنوع در استفاده از منابع انرژی با تاکید بر جایگزینی انرژی های پاک و کم کربن و همچنین افزایش سهم تولید انرژی پاک و سازگار با محیط زیست و الگوهای مصرف انرژی هستند.

ابتکار با اشاره به اینکه ایران به طور داوطلبانه تعدادی پروژه درخصوص کاهش انتشارات و صرفه جویی انرژی در بخش سیستم های موتورخانه های سرمایشی و گرمایشی انجام می دهد، تاکید کرد که در مورد استفاده از ظرفیت تکنولوژی، نقاط تاریکی از آغاز برنامه  UNFCCC وجود داشته است.

سخنران ویژه افتتاحیه اجلاس تغییرات آب و هوایی همچنین خاطر نشان ساخت: در این مسیر جمهوری اسلامی ایران برای ایجاد «مرکز منطقه ای هشدار دهنده سریع و سیستم پایش» با همکاری نهادهای بین المللی و کشورهای منطقه و تقویت بیشتر «فعالیت های انطباق» در مقیاس منطقه ای برای بررسی مسائلی مانند خشکسالی، طوفان گرد و غبار و پدیده گرد و غبار پیش قدم می شود.

دکتر معصومه ابتکار همچنین در جلسه ای که با دبیر اجرایی کنوانسیون تغییرات آب و هوایی خانم کریستینا فیگورز داشت ضمن اشاره به مشکلات ایران از جمله مسایل  خوزستان، دریاچه ارومیه و تالاب هامون تاکید کرد که تاثیرات سوء گرمایش جهانی بر ایران موجب خشکسالی های پیاپی و پدیده گرد و غبار شده است.

وی خواستار مداخله دبیرخانه کنوانسیون برای ایجاد یک حرکت منطقه ای با مشارکت کشورهای همسایه شد.

در حاشیه نوزدهمین اجلاس کنوانسیون تغییرات آب و هوایی معاون رییس جمهور و رییس سازمان حفاظت محیط زیست کشورمان با رییس جمهور لهستان، وزرای محیط زیست ژاپن و لهستان، همچنین وزیر محیط زیست روسیه و کمیته محیط زیست دوما نیز ملاقات و مذاکره داشت.

ابتکار در چندین جلسه مانند همایش دیپلمات های جوان و گردهمایی انستیتو بین المللی وزارت امور خارجه لهستان به ایراد سخنرانی پرداخت.

ملاقات با بانکی مون دبیر کل و آخیم اشتاینر دبیر اجرایی برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد و مذاکره درباره همکاری های بین المللی برای حل مشکلات نیز از جمله فعالیت های ایران در حاشیه برگزاری نوزدهمین اجلاس تغییرات آب و هوایی در ورشوی لهستان بوده است.

بانکی مون، محیط زیست و بیانیه سازمان های مردم نهاد

طی ملاقاتی که با آقای بان کی مون در ورشو داشتم گفتم دیشب توییت کردم: «دنیا از ما می خواهد تا در ژنو فرصتی به صلح جهانی بدهیم و در ورشو هم فرصتی به محیط زیست». او ضمن استقبال از این توییت به طنز گفت: از جملات من استفاده کردی، چون من هم در مورد سوریه گفته بودم فرصتی برای دیپلماسی بدهید. 

در این حال شنیدم که سازمان های مردم نهاد زیست محیطی بیانیه ای را خطاب به آقای بانکی مون برای رفع تحریم هایی که به محیط زیست لطمه می زند تهیه و صادر کرده اند. متن فارسی و انگلیسی این بیانیه را که در رسانه ها منتشر شده در اینجا می آورم، شاید من هم در این زمینه کمکی کرده باشم:

Honorable Secretary-General of the United Nations

Mr. Ban Ki Moon

I have the honor to forward to you the following Declaration which was adopted unanimously by the Representatives of the Iranian Civil Society and NGOs Active in the Field of Sustainable Development on 18 Nov. 2013

Sincerely

Declaration

Noting that, the people of Iran, not its government, are the real victims who suffer most from the sanctions that threaten their lives, their livelihoods, their health and their environment and that the impacts of deterioration of environment as a result of these  sanctions go well beyond the country's borders and endanger the region and the whole world;

Stressing that,

-The sanctions have caused major financial problems for projects related to sustainable development and protection of natural resources and the environment;

-The sanctions on importing advanced technologies for refineries and various other industries and the sanctions in the sectors of transport and energy such as the restrictions on importing high quality fuel and spare parts, have contributed to the acute pollution of air, water and soil, and as a consequence, on the significant rise of several fatal diseases such as cancers, women's reproductive problems and malformation of children, as well as significant losses in natural resources and habitats with direct impacts on the livelihood of Iranians;

Believing that,

     -With the continuation of the sanctions and the degradation of the health and economic conditions of Iranian nation, fundamental investments to protect the environment will go down on the agenda. The excessive pressure of the vulnerable and needy population on the country’s rare and precious natural resources will increase, even more;

We, Representatives of the Iranian Civil Society and NGOs Active in the Field of Sustainable Development, while expressing our serious concern about the impacts of the unjust sanctions against the Iranian nation and their adverse effects on the environment of the country and the region, assert the following immediate and incontestable demands:

A-    The removal of all limitations and constraints in following areas:

-          Transfer of financial assistance to Iranian NGOs and provision of funds for all projects related to health and the protection of environment and natural resources;

-          Institutional, legislative and bureaucratic restraints for money transfer by banks and financial institutions to the mentioned projects and interventions;

-          Transfer of technology and expertise needed for projects on environmental protection, reducing and improving the use of energy and natural resources, and improving  sanitary and health conditions;

B-    The creation of a committee in order to keep channels open for negotiations and cooperation in above-mentioned fields, regardless of the political situation and sanctions;

C-    To make the best  use of all capacities of international conventions and UN agencies in order to reduce the pressure caused by sanctions on the vulnerable population and environment of Iran.

We request the United Nations to annex this declaration to the international documents related to the sanctions against the Islamic Republic of Iran, and to encourage the international community to find solutions to minimize the serious threats and the desolation faced by the people and the environment ofIranas a result of the illegal sanctions. 

Translated by: Mazdak MirRamezani, Member of the Iranian NGOs Active in the Field of Sustainable Development

Finalized by: Ali A. Mojtahed Shabestari, Vice President of Center for Peace and Environment

بسمه تعالی

دبیر کل محترم سازمان ملل

جناب آقای بان کی مون

تحریم ها به جای دولت ها و بیش از آن ها، مردم را در تنگنا و سختی قرار می دهند و زندگی، معیشت، سلامت جسمی و بهداشت روانی آحاد جامعه را به خطر می اندازد. در این حال اثرات تحریم های سال های گذشته بر محیط زیست ایران آشکار بوده و این امر دایره مخاطرات حاصله از تحریم ها را منطقه ای و جهانی می کند.

از این رو ما شرکت کنندگان در گردهمایی سازمان های مردم نهاد زیست محیطی و اجتماعی، نگرانی عمیق خود را در حوزه های زیر به اطلاع آن جناب به عنوان دبیر کل سازمان ملل متحد می رسانیم:

1-     هوا

ما تصریح می کنیم محدودیت ها و تحریم های اعمال شده علیه ایران اثرات مخرب فراوانی بر کیفیت هوا گذاشته و امکان تنفس سالم را محدود کرده است. آلودگی های ناشی از عدم فروش بنزین به ایران و استفاده از بنزین غیراستاندارد، خودرو هایی فارغ از فناوری های روز، باران های اسیدی در برخی مناطق کشور، عدم فروش تجهیزات پالایشگاهی، مصرف بیش از حد انرژی توسط کارخانه هایی با فناوری های قدیمی و غیرمناسب و ... ایرانیان را از استنشاق هوای مناسب محروم کرده و بسیاری از بیماری های لاعلاج همچون سرطان، نازایی زنان و بیماریهای نوزادان را پدید آورده است.

 2-     آب

ما نگرانی عمیق خود را از آسیب های وارده  به منابع آب کشورمان اعلام می کنیم. بخشی از این آسیب ها ناشی از تحریم های به عمل آمده در خصوص استفاده از فناوری های روز در کارخانه ها، بازیافت پسآب ها و پسماندها، استفاده غیر بهینه از منابع و شبکه توزیع آب، آلوده شدن منابع آب زیر زمینی و ... است. ما معتقدیم ادامه این روند ایران را سریعتر از پیش بینی های انجام شده در مسیر اختلافات جدی بر سر منابع آب قرار خواهد داد.

3-     زمین

تاکید می کنیم که تحریم ها اثرات عمیقی بر از میان رفتن محیط زیست، گیاهان، زیست بوم ها، تغییرات اقلیمی، خشکسالی، گسترش بیابان ها، خالی شدن روستاها از سکنه داشته و خواهد داشت. این در حالی است که زمین امانتی است میان نسلی و به عنوان هدیه ای الهی و منبعی تجدید ناپذیر باید به نسلهای آینده منتقل شود.

اولین اثر تحریم ها بر زمین آنجا نمایان می شود که کمبود فناوری های نوین منجر به استفاده بی رویه از منابع تجدید ناپذیر زمین و خسارت های بیش از پیش به محیط زیست شده است.

4-     تحریم ها اثرات سریع و غیر قابل جبرانی در از میان بردن زیست بوم ها و انقراض گونه های مختلف حیوان و گیاه دارد که ایران یکی از منابع غنی آن در جهان به شمار می آید. کمبود منابع مالی لازم و به تبع آن کمبود و یا عدم آموزش و اطلاعات در برخورد با محیط زیست، عامل تعیین کننده ای در خصوص عدم رعایت حقوق حیوانات و گیاهان است و نگرانیها در این زمینه ها افزایشی روز افزون دارد.

ادامه روند فعلی تحریم ها و مشکلات معیشتی بیشتر مردم می تواند سرمایه گذاری های اساسی مورد نیاز محیط زیست را از اولویت کار خارج نماید و از سوی دیگر مردم را ناچار به تأمین معیشت با استفاده بی رویه منابع طبیعی نماید. بنابراین موارد زیر به عنوان تقاضاهای فوری و آنی و غیر قابل اغماض از سوی سازمان های مردم نهاد اعلام می شود:

5-     الف- رفع کلیه تحریم ها و محدودیت ها در موارد زیر:

-         انتقال کمک های مالی به سازمان های مردم نهاد ایرانی و تامین و تجهیز مالی کلیه پروژه های مرتبط با مسائل زیست محیطی، سلامت و جلوگیری از مصرف بی رویه از منابع انرژی

-         محدودیت های ساختاری، بانکی و ... جهت ارسال کمک های مورد نیاز

-         لغو تحریم هایی که موجب مشکلات معیشتی و اعمال فشارهای اقتصادی به مردم می شود و جان انسان ها، کودکان و کهنسالان را در معرض خطر قرار می دهد.

-         لغو محدودیت های مرتبط با نقل و انتقال فناوری ها و دانش مورد نیاز پروژه هایی که به هر نحوی به حفاظت از محیط زیست و کاهش آلودگی ها، کاهش مصرف انرژی و منابع طبیعی، سلامتی و بهداشت مرتبط است.

ب- تشکیل کمیته کار مشترک حفاظت از محیط زیست در قبال تحریم ها و استفاده از دیگر مکانیسم های بین المللی و منطقه ای.

پ- ما از کلیه کنوانسیون های زیست محیطی، حقوق کودک (یونیسف) و حقوق بشری سازمان ملل متحد و کلیه کشورهای عضو این کنوانسیون ها می خواهیم که موضع جدی در قبال تشدید تحریم های ایران گرفته و در این مسیر بغرنج مردم ایران را یاری رسانند.

ت- ما به طوری جدی از سازمان ملل می خواهیم که این بیانیه سازمان های غیردولتی زیست محیطی و اجتماعی ایران را ضمیمه اسناد بین المللی مسائل مرتبط با تحریم ها نماید و جامعه جهانی را تشویق به انجام اقدامات و راهکارهایی جهت جلوگیری از خسارات وارده بر محیط زیست و انسان ها نماید.